مقالات و مطالب مهم مشاهده در قالب پی دی اف چاپ فرستادن به ایمیل

 

تعاریف اولیه و استانداردهای مرجع مربوط به لامپ‌های کم‌مصرف

  • لامپ‌کم‌مصرف یکپارچه ( بالاست سرخود ) -Self - ballasted lamp
  • مجموعه‌ای شامل یک کلاهک، یک منبع تولید نور روشنایی مستقل و همچنین اجزای تکمیلی ضروری جهت راه‌اندازی و عملکرد پایدار لامپ می‌باشد و نمی‌توان اجزای آن را بدون خرابی دائم از هم جدا نمود.
  • ولتاژ اسمی -Rated voltage
  • مقدار ولتاژ یا گستره ولتاژی که روی لامپ نشانه‌گذاری شده باشد.
  • توان اسمی- Rated wattage
  • مقدار توانی که روی لامپ نشانه‌گذاری شده باشد.
  • فرکانس اسمی- Rated frequency
  • مقدار فرکانسی که روی لامپ نشانه‌گذاری شده است.
  • جریان اسمی -Rated current
  • مقدار جریانی که روی لامپ علامت‌گذاری شده یا توسط تولیدکننده ارائه می‌شود.
  • اعوجاج هارمونیکی‌کل جریان-Total Harmonic Distortion of Current
  • نسبت مقدار مؤثر ( rms ) هارمونیک‌های جریان لامپ به مقدار مؤثر جریان اصلی که این مقدار توسط تولیدکننده ارائه می‌شود.
  • شارنوری اسمی -Rated luminous flux
  • شارنوری که روی لامپ علامت‌گذاری شده یا توسط تولیدکننده ارائه می‌شود.
  • دمای رنگ اسمی -Rated color temperature
  • دمای رنگی است که توسط تولیدکننده یا به وسیله کد مرتبط با رنگ علامت‌گذاری شده روی لامپ، ارائه می‌شود.
  • نمود رنگ -Color appearance
  • نمود رنگ، رنگ ظاهری نور لامپ می‌باشد که در سه گروه سفید گرم (آفتابی)، سفید سرد و نور روز (مهتابی) بیان می‌شود.
  • مقادیر اولیه- Initial values
  • مقادیر فتومتری و الکتریکی قرائت شده پس از 100 ساعت روشن‌شدن لامپ به عنوان مقادیر اولیه شناخته می‌شود.
  • بهره نوری- Luminous efficiency
  • حاصل تقسیم شارنوری اولیه بر میزان توان مصرفی در زمان اندازه‌گیری.
  • بهره نوری اسمی- Rated luminous efficiency
  • مقدار بهره نوری ارائه شده توسط تولیدکننده.
  • حفظ شارنوری - Lumen maintenance
  • حاصل تقسیم شارنوری داده شده در زمان مشخصی از طول عمر لامپ بر مقدار اولیه شارنوری لامپ که به عنوان درصدی از شارنوری اولیه در نظر گرفته می‌شود.
  • طول‌عمر اسمی-Rated life
  • مدت زمانی که لامپ کامل کار می‌کند تا بسوزد یا به هر دلیلی براساس معیارهای ارائه شده در استاندارد از کار افتد. این مدت توسط تولیدکننده ، روی لامپ علامت‌گذاری شده یا ارائه می‌شود.
  • میانگین طول‌عمر اسمی-Rated average life
  • طول‌‌عمر اظهار شده توسط تولیدکننده به‌ طوری که در انتهای این مدت 50% کل نمونه‌های لامپ روشن شده و روشن باقی بمانند.
  • کلیدزنی-Switching
  • کلید‌زنی عبارت است از روشن و خاموش شدن لامپ‌ها با دوره تناوب 30 ثانیه روشن و 90 ثانیه خاموش
  • مقاومت در برابر شعله و جرقه -Resistance to Flame and Ignition
  • عبارت است از، مقاومت در برابر شعله‌ور شدن قسمت‌هایی از بدنه لامپ‌های کم‌مصرف تحت آزمون سیم ملتهب بر اساس روش مندرج در استاندارد ملی 3134
  • زمان پایدارشدن-Run-up time
  • زمان لازم پس از اعمال ولتاژ برای این‌که لامپ به80% شارنوری نهایی خود دست یابد.
  • زمان راه‌اندازی- Starting-time
  • زمان لازم پس از اعمال ولتاژ برای این‌که لامپ کاملاً روشن شده و روشن باقی بماند.
  • گروه بازده انرژی (برچسب انرژی ) Energy Efficiency Grade (Energy label)
  • عبارت است از معیاری که به وسیله آن می‌توان مشخصات فنی مصرف انرژی و برچسب انرژی را برای انواع مختلف لامپ‌های الکترونیکی تعیین نمود.
  • بازرسی -Inspection
  • مجموعه عملیات نمونه‌برداری، اندازه‌گیری، بررسی، آزمایش و یا هر نوع مقایسه دیگری که برای تعیین مطابقت محصول با الزامات مربوطه صورت می‌گیرد بازرسی اطلاق می‌شود.
  • محموله -Lot or Batch
  • محموله عبارت است از مجموعه‌ای از واحدهای کاملاً مشابه کالای موردنظر که برای مشخص کردن مطابقت آن با معیار‌های قابل تأیید، مورد نمونه‌برداری و بازرسی قرار می‌‌گیرد.
  • نمونه -Sample
  • نمونه عبارت است از یک یا چند واحد از کالا که از محموله به‌ طور کاملاً تصادفی بدون توجه به کیفیت آن برداشت می‌شود.
  • نمونه‌برداری- Sampling
  • به برداشت نمونه‌ از قسمت‌های مختلف محموله به‌ صورت تصادفی به منظور انجام بازرسی یک محموله آماده تحویل نمونه‌برداری اطلاق می‌شود‌. این نوع نمونه‌برداری فقط توسط مؤسسه یا شرکت بازرسی‌کننده کالاو یا دستگاه نظارت انجام می‌شود که از طرف «سابا» یا مراجع قانونی دیگر برای انجام این مهم دارای مجوز لازم می باشند.
  • تعیین کلاس کیفی-Quality class
  • مجموعه آزمون‌هایی که قبل از شروع تولید انبوه کالا، بر روی 50 نمونه کاملاً مشابه از کالا جهت تعیین سطح کیفی آن توسط دستگاه نظارت انجام می‌شود و در صورت قابل قبول بودن کیفیت، مجوز تولید آن برای تولیدکننده صادر می‌گردد.
  • استانداردهای مرجع
  • استانداردهایIEC و استاندارد های ملی ایران، ملاک ارزیابی کیفیت کالا و کلیة بررسی‌هایی می‌باشد که سابا یا نماینده قانونی وی براساس آنها نمونه‌های ارائه شده را ارزیابی خواهد کرد. در هر صورت کالای پیشنهادی از نظر کیفیت باید مطابق شرایط و استانداردهای ذیل باشند:

الف- استانداردIEC 60968 به منظور مطابقت با الزامات ایمنی

ب- استاندارد IEC 60969 به منظور مطابقت با الزامات عملکردی

ج- استاندارد IEC 61000-3-2 به منظور مطابقت با هارمونیک‌های جریان

د- استاندارد ملی ایران به شماره 3086 به منظور بررسی کیفیت کلاهک‌های مورد استفاده

ﻫ- استاندارد IEC 60410 به منظور نمونه‌برداری از کالا

و- استاندارد ملی ایران به شماره 7341 به منظور تعیین گروه بازده انرژی ( برچسب انرژی )

ز- استاندارد ملی ایران به شماره 3134 جهت انجام آزمون مقاومت در برابر شعله و جرقه

 

 


 

 

مزایای استفاده از لامپ کم‌مصرف در مقایسه با لامپ رشته‌ای

میزان نوردهی یکسان نسبت به لامپ رشته‌ای معادل که دارای توان مصرفی بیش از 5 برابر لامپ کم‌مصرف می‌باشد.
مصرف انرژی 20% نسبت به لامپ رشته‌ای مشابه
طول عمری معادل 8 برابر طول عمر لامپ رشته‌ای
جایگزینی آسان
بهره نوری بالا
دارای نور یکنواخت و بدون لرزش و در نتیجه خستگی کمتر چشم
راه‌اندازی بدون چشمک زدن
کاهش مصرف برق دستگاه‌های سرمایشی خودکار
امکان انتخاب رنگ نور (آفتابی، مهتابی، سفید سرد) براساس کاربرد و نیاز مصرف‌کنندگان
کاهش هزینه‌های تعویض لامپ به واسطه طول عمر طولانی
حذف اثر استروبوسکوپی (ثابت دیدن اجسام دوار)
کاهش صورتحساب مصرف‌کنندگان
کاهش میزان سرمایه‌گذاری جهت تامین تاسیسات تولید و توزیع برق
کاهش آلودگی محیط زیست حاصل از نیروگاه‌ها (ناشی از گازهای آلاینده و گلخانه‌ای)

 

 


 

 

بررسی تاثیر لامپهای کم‌مصرف بر بدن انسان

در پی تولید و استفاده فراگیر از لامپهای فلورسنت فشرده (Compact Fluorescent Lamp) که به لامپهای کم‌مصرف معروف هستند، نظرات متعددی در رابطه با خطرات احتمالی استفاده از این لامپها از گوشه و کنار دنیا ابراز گردیده که ضرورت تحقیق و ارائه نتایجی مستدل در رابطه با مضرات احتمالی استفاده از این لامپها بر بدن انسان را ایجاب می‌نماید.

در این رابطه سازمان بهره‌وری انرژی ایران مبادرت به انجام مطالعات مفصلی درخصوص آثار جانبی احتمالی بکارگیری گسترده لامپهای کم‌مصرف نموده است تا هم آثار احتمالی مذکور مورد شناسایی قرار گرفته و هم راههای محدود کردن یا مقابله با آنها مورد ارزیابی قرار گیرد. مطالعات یاد شده حوزه‌های مختلف بهداشتی، زیست‌محیطی، ایمنی و شبکه‌ای را در برمی‌گیرد.

مهمترین حوزه مطالعاتی که ارتباط مستقیم با سلامتی انسان دارد، بررسی تاثیرات تشعشعی این لامپها بر بدن انسان می‌باشد. در این رابطه آخرین ویرایش استاندارد بین‌المللی IEC62471 که در ماه جولای سال 2006 میلادی توسط کمیسیون بین‌المللی الکتروتکنیک منتشر گردیده مورد استناد قرار گرفته است. ضمناً این استاندارد هم اکنون توسط مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران در دست انتشار در قالب یک استاندارد ملی می‌باشد. شاخصهای استاندارد مذکور از حاصل تحقیقات بیش از یکصد مقاله معتبر پزشکی که طی حدود 80 سال تحقیقات آزمایشگاهی صورت گرفته استنتاج شده‌اند و لذا از اطمینان بسیار زیادی برخوردارند.

در این استاندارد لامپها از نظر تشعشعات زیانبار به چهار رده لامپهای بی‌خطر، لامپهای کم‌خطر، لامپهای میان‌خطر و لامپهای پرخطر تقسیم‌بندی گردیده‌اند. طبق تعریف این استاندارد لامپ بی‌خطر لامپی است که حضور انسان در روشنایی با شدت 500 لوکس آن (شدت نوری که در فاصله تقریباً 5/0 متری از یک لامپ کم‌‌مصرف 23 واتی وجود دارد) به مدت 8 ساعت و یا خیره شدن مستقیم به آن به مدت 15 دقیقه هیچ خطری برای سلامتی انسان ایجاد نمی‌کند.

در آزمایشی که سازمان بهره‌وری انرژی ایران بر روی لامپهای کم‌مصرف تولید داخل انجام می‌دهد این لامپها از نظر تشعشعات مضر در رده لامپهای بی‌خطر دسته‌بندی گردیده‌اند و لذا نگرانی‌های مطرح شده از بابت آثار مضر پرتو این لامپها بر چشم و پوست اساس و مبنای علمی ندارد.

 

 


 

 

بررسی تاثیر لامپهای کم‌مصرف بر محیط زیست

در ساختمان لامپهای فلورسنت فشرده (CFL) موسوم به لامپهای کم‌مصرف از مقداری عنصر جیوه استفاده شده است. وجود جیوه سبب درخشندگی نور لامپ شده و بدون وجود آن عملکرد لامپ کم‌مصرف ممکن نیست. از سوی دیگر همانطور که می‌دانید جیوه عنصری به شدت سمی است و ورود آن به محیط زیست بسیار آلوده‌کننده است. البته هر لامپ کم‌مصرف تنها در حدود 5 میلی‌گرم جیوه دارد که آن هم تا زمانی که حباب لامپ نشکسته باشد آزاد نگردیده و هیچ خطری را متوجه مصرف‌کننده نخواهد کرد.

مصرف‌کننده باید توجه داشته باشد که در پایان عمر لامپ، آن را به مراکز بازیافت تحویل دهد و در صورتی که در محل زندگی او مراکز بازیافت وجود ندارد لامپ را در دو لایه کیسه پلاستیکی قرار داده، درب آن را محکم ببندد و سپس در سطل زباله قرار دهد. همچنین در صورتی که به هر دلیل حباب لامپ کم‌مصرف در محل مصرف شکسته شود تمهیداتی را برای پاکسازی فرش و موکت و فضای محیط به کار ببندد. این تمهیدات به طور مفصل در بخش راهنمای بکارگیری لامپهای کم‌مصرف ذکر گردیده است.

 

 


 

 

بررسی تاثیر لامپهای کم‌مصرف بر دستگاه‌های کنترل از راه دور لوازم خانگی

لامپهای کم‌مصرف قدیمی یا غیراستاندارد ممکن است موجب بروز تداخل با دستگاههای کنترل از راه دور لوازم خانگی نظیر ویدئو یا تلویزیون شوند. علت وقوع این پدیده آن است که سابقاً فرکانس کار لامپها و دستگاههای کنترل با یکدیگر یکسان بوده است، اما از سال 1995 میلادی طی توافقی مشترکی که بین تولیدکنندگان لامپ کم‌مصرف و انجمن صنایع الکترونیک صورت گرفت مقرر شد که تولیدکنندگان کم‌مصرف از فرکانس کار
40 کیلوهرتز و بالاتر استفاده نمایند. رعایت حد مجاز مذکور در حال حاضر به عنوان‌ یکی از بندهای استاندارد لامپها الزامی بوده و تضمین کننده عدم بروز تداخل با دستگاههای کنترل از راه دور خانگی می‌باشد.

 

 


 

 

بررسی تاثیر لامپهای کم‌مصرف بر ایمنی مکان مورد استفاده

لامپهای کم‌مصرف غیراستاندارد در انتهای عمر کاری‌شان با ایجاد دود، بو، تغییر رنگ، ترک خوردگی پایه و آشکار شدن قسمتهای برقدار ایمنی مصرف‌کننده را به مخاطره انداخته یا موجبات نگرانی وی از بروز آتش‌سوزی را فراهم می‌آورند. استاندارد ملی شماره 5917 که درخصوص مقررات ایمنی لامپهای فلورسنت فشرده انتشار یافته است ردیفهای متعددی برای آزمونهای استقامتی و ایمنی لامپ در شرایط عادی و شرایط خطا در نظر گرفته است که اطمینان کافی از استحکام مواد به کار رفته در ساخت لامپ حاصل گردیده و موجب رفع نگرانی از بروز خطر برق‌گرفتگی یا آتش‌سوزی خواهد شد.

 

 


 

 

سهم روشنایی از کل مصرف الکتریسته خصوصاً در زمان اوج مصرف چشمگیر است به عنوان مثال در ایران حدود۳۰ درصد از کل انرژی مصرفی و حدود۴۵ تا ۵۰ درصد از مصرف پیک صرف تأمین روشنایی می‎شود. در دو دهه اخیر پس از ظهور لامپ‎های کم‎مصرف تعداد زیادی از دولت‎ها و شرکت‎های تأمین‎کننده انرژی، با مشاهده فاصله قابل ملاحظه هزینه احداث تأسیسات تولید و شبکه‎های برق‎رسانی و هزینه نسبتاً کم جایگزینی لامپ‎های رشته‎ای با کم‎مصرف، ۵۰ تا ۹۶ درصد از بهای لامپ‎ها را به صورت یارانه پرداخت نموده‎اند. با جایگزینی لامپ‎های مذکور می‎توان با هزینه احداث و تولید یک کیلووات حدود۲۶ کیلووات از ظرفیت تولید و ۱۶ کیلووات از ظرفیت شبکه توزیع برق صرفه‎جویی کرد.
در کشورهای غربی با اینکه ظاهراً مشکلی برای تولید انرژی الکتریکی وجود ندارد، لامپ‎های کم‎مصرف جانشین لامپ‎های معمولی گردیده و با پیک‎سایی مناسب و در نتیجه کاهش سرمایه‎گذاری برای احداث نیروگاه‎ها سود زیادی بدست آمده است. (کاهش آلودگی محیط زیست نیز از فواید جنبی این جایگزینی است)

- فواید جایگزینی لامپ کم‎مصرف با لامپ رشته‎ای و لامپ مهتابی :
▪ انرژی مصرفی در لامپ کم‎مصرف حدود ۲۰ درصد لامپ‎های رشته‎ای است.
▪ طول عمر متوسط لامپ‎های رشته‎ای حدود ۹۰۰ ساعت و طول عمر لامپ‎های کم‎مصرف ۱۰۰۰۰ ساعت است (حدود ۱۱ برابر طول عمر لامپ‎های رشته‎ای)
▪ لامپ کم‎مصرف در مقابل تغییرات ولتاژ برق ورودی حساس نیست ( با ولتاژ ۷۰ تا ۲۵۰ ولت بدون تغییر محسوس در کیفیت نور کار می‎کند)
▪ افزایش ولتاژ در طول عمر لامپ کم‎مصرف اثر چندانی ندارد ولی در لامپ رشته‎ای باعث کم شدن طول عمر آن می‎شود.
▪ میزان نوردهی لامپ کم‎مصرف و لامپ رشته‎ای تقریباً برابر است.
▪ افت نوردهی لامپ کم‎مصرف در اواخر عمر به مراتب کمتر از لامپ رشته‎ای است.
▪ لامپ‎های کم‎مصرف در اثر کار گرم نمی‎شوند، درمقابل سرما و تغییرات درجه حرارت مقاوم بوده (تا ۳۰ درجه زیر صفر به خوبی کار می‎کند) و در اثر ریزش باران نمی‎شکند
▪ ضریب قدرت لامپ کم‎مصرف ۹۶/۰ ولی در لامپ مهتابی ۵/۰ می‎باشد.
▪ مصرف انرژی الکتریکی لامپ کم‎مصرف ۳۰ درصد کمتر از لامپ مهتابی است.
▪ عمر لامپ کم‎مصرف حدود ۵۰ درصد بیشتر از لامپ مهتابی است.
▪ لامپ کم‎مصرف نیازی به اتصالات متعدد نداشته و حجم لامپ مهتابی را ندارد.